सीए जयंती कुळकर्णी कुडाळ
प्रस्तावना – छोट्या व्यवसायाचा मोठा प्रश्न
राजेश किराणा दुकान चालवतो.
सुमित फ्रीलान्स ग्राफिक डिझायनर आहे.
प्रिया डॉक्टर आहे.
तिघांचाही प्रश्न एकच –
“दरवर्षी इतके accounts, bills, audit, CA… इतका त्रास का?”
सरकारला ही समस्या समजली… आणि म्हणूनच निर्माण झाली –
Presumptive Taxation Scheme (अंदाजित करप्रणाली)
नवीन Income Tax Act 2025 मध्ये या योजनेला अधिक स्पष्ट आणि सोप्या स्वरूपात एकत्रित करून मोठा बदल केला आहे.
1️⃣ Presumptive Taxation म्हणजे काय?
सोप्या भाषेत:
तुमचा नफा मोजण्याची गरज नाही — सरकार स्वतःच अंदाजे नफा ठरवते.
म्हणजे:
* खर्च मोजण्याची गरज नाही.
* हिशेब पुस्तके ठेवण्याची गरज नाही.
* ऑडीट लागू नाही.
तुमचा turnover सांगा… आणि ठराविक टक्के नफा मानून टॅक्स भरा.
याचा मुख्य उद्देश:
* छोट्या करदात्यांना compliance पासून मुक्ती देणे
2️⃣ 2025 चा मोठा बदल – Section 58
पूर्वीच्या कायद्यानुसार :
* 44AD → व्यवसाय
* 44ADA → प्रोफेशन
* 44AE → ट्रान्सपोर्ट
आता नवीन कायद्यात:
सर्व presumptive provisions एकत्र = Section 58
याचा अर्थ:
* कायदा सोपा
* भाषा सोपी
* एकच विभाग
3️⃣ कोण Presumptive Tax योजना घेऊ शकतो?
खालील व्यक्ती पात्र आहेत:
1. वैयक्तिक करदाते
2. हिंदू अविभक्त कुटुंब
3. भागीदारी संस्था
कोणत्या व्यक्ती पात्र नाहीत:
1. मर्यादित भागीदारी संस्था (LLP)
2. मोठ्या कंपन्या
3. परदेशी कंपन्या
4. सहकारी संस्था
4️⃣ Turnover limits – 2025 मधील नवीन मर्यादा
सरकारने मर्यादा वाढवल्या आहेत!
| प्रकार | जुनी मर्यादा | नवीन मर्यादा |
| छोटे व्यावसायीक | ₹2 कोटी | ₹3 कोटी |
| प्रोफेशनल व्यक्ती | ₹50 लाख | ₹75 लाख|
मुख्य अट:
95% व्यवहार डिजिटल असणे आवश्यक.
डिजिटल व्यवहारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी ही वाढ.
5️⃣ किती नफा दाखवायचा?
व्यवसाय (Business)
| व्यवहार प्रकार | नफा मानला जातो |
| डिजिटल व्यवहारांसाठी | 6% |
| रोखीतल्या व्यवहारांसाठी | 8% |
उदा:
एकूण विक्री = ₹50 लाख
उत्पन्न = ₹3 लाख (6%)
प्रत्यक्ष खर्च कितीही असो, फरक नाही.
प्रोफेशन (Profession)
डॉक्टर, CA, वकील, इंजिनियर, फ्रीलान्सर…
उत्पन्न = 50% एकूण जमा रकमेच्या.
उदा:
एकूण जमा = ₹40 लाख
उत्पन्न = ₹20 लाख
6️⃣ सर्वात मोठा फायदा – हिशेब पुस्तके ठेवण्याची गरज नाही आणि ऑडिट लागू नाही!
Presumptive scheme घेतल्यावर:
| अनुपालन | स्थिती |
| हिशेब पुस्तके | आवश्यक नाही |
| ऑडिट | आवश्यक नाही |
| खर्च पुरावे | आवश्यक नाही |
यामुळे:
* वेळ वाचतो
* खर्च वाचतो
* ताण कमी होतो
7️⃣ आगाऊ आयकर – एकच हप्ता
सामान्य करदाते: 4 हप्ते भरावे लागतात.
Presumptive करदाता:
15 मार्चपर्यंत 100% आगाऊ आयकर
खूप सोपं!
8️⃣ मोठा बदल – Deductions मिळणार नाहीत
2025 कायद्यात कठोर नियम: Presumptive income वर कोणतीही वजावट नाही.
म्हणजे:
* खर्च वजावट नाही
* घसारा नाही
* तोटा वळवता येत नाही
हे लक्षात ठेवणे खूप महत्त्वाचे आहे.
9️⃣ Lock-in rule – 5 वर्षांचा नियम
एकदा scheme निवडली तर:
5 वर्षे चालू ठेवावी लागते.
मधल्या वर्षी सोडल्यास:
पुढील 5 वर्षे scheme बंद.
🔟 कोणासाठी BEST आहे?
* किराणा दुकानदार
* रिटेल व्यवसाय
* छोटे व्यापारी
* फ्रीलान्सर
* डॉक्टर / CA / वकील
* युट्युबर / डिजिटल क्रिएटर
11️⃣ कोणासाठी योग्य नाही?
खालील लोकांनी विचार करून घ्यावे:
| परिस्थिती | का योग्य नाही |
| खर्च जास्त | प्रत्यक्ष नफा कमी असतो |
| तोटा आहे | वळता करता येत नाही |
| व्यवसाय वाढ चालू असेल | ऑडिट फायदेशीर असते |
12️⃣ काही उदाहरणे – तुलना
हिशेब पुस्तके ठेवली असता करगणना
| तपशील | रक्कम |
| एकूण जमा | ₹30 लाख |
| एकूण खर्च| ₹18 लाख |
| नफा | ₹12 लाख |
Presumptive taxation
एकूण जमेच्या 50% नफा = ₹15 लाख
येथे पहिला पर्याय फायदेशीर ठरतो.
दुसरे उदाहरण
| एकूण जमा | ₹30 लाख |
| एकूण खर्च | ₹5 लाख |
प्रत्यक्ष नफा = ₹25 लाख
Presumptive income = ₹15 लाख
येथे presumptive फायदेशीर!
13️⃣ ITR कोणता भरायचा?
ITR-4 (Sugam)
हा सर्वात सोपा ITR आहे.
14️⃣ फायदे – एका नजरेत
* हिशेब पुस्तके ठेवण्याची गरज नाही
* ऑडिट नाही
* कमी compliance
* कमी खर्च
* सोपी ITR भरणे.
15️⃣ तोटे – हेही जाणून घ्या
* तोटा वळवता येत नाही
* खर्चाची वजावट नाही
* प्रत्यक्ष नफा कमी असला तरी ठराविक टक्के उत्पन्न दाखवावे लागते.
* 5 वर्ष या योजनेमधून बाहेर पडता येत नाही.
निष्कर्ष – छोट्या व्यवसायांसाठी गेम चेंजर
नवीन Income Tax Act 2025 चा उद्देश स्पष्ट आहे:
* छोट्या करदात्यांसाठी कर सोपा करणे
* compliance कमी करणे
* डिजिटल व्यवहारांना चालना देणे.
Presumptive taxation म्हणजे: “Simple Tax for Small Taxpayer”
शेवटचा निष्कर्ष:
जर तुमचा व्यवसाय छोटा आहे,
तुम्हाला हिशेब नकोत, ऑडिट नको…
तर Presumptive Taxation ही तुमच्यासाठी सर्वात सोपी आणि स्मार्ट करप्रणाली आहे.
