महागाईमुळे पारंपरिक मार्झिपन अंडी गायब
बेकरींचा चॉकलेट अंड्यांकडे वाढता कल
इस्टर अंडी परंपरेला ऐतिहासिक व धार्मिक महत्त्व असले तरी पुण्यात या परंपरेत मोठा बदल दिसत आहे. पूर्वी मोठ्या प्रमाणावर तयार होणारी मार्झिपन अंडी आता बाजारातून जवळपास नाहीशी झाली आहेत. बदामांच्या वाढत्या किमतीमुळे बेकरींसाठी त्यांचे उत्पादन खर्चिक ठरत आहे. ग्राहकांची पसंतीही आता चॉकलेट अंड्यांकडे झुकली आहे. त्यामुळे इस्टर सणाची पारंपरिक ओळख बदलत चालल्याचे चित्र दिसत आहे.
पुणे : इस्टर सणातील अंडी ही केवळ चॉकलेट कोंबड्या किंवा अंड्यांच्या शिकार इतकी मर्यादित नसून ती विश्वास, उपवास आणि नवीन जीवनाचे प्रतीक म्हणून ओळखली जात होती. मध्ययुगीन युरोपमध्ये लेंट काळात अंडी खाण्यास मनाई होती. त्यामुळे लोक अंडी साठवून ठेवत आणि इस्टर रविवारी ती सजवून भेट म्हणून देत असत. अंड्याचे कवच थडग्याचे प्रतीक मानले जाई, तर त्याचे तुटणे पुनर्जन्माचे संकेत दर्शवत असे.
१६व्या शतकात जर्मनीत अंड्यांची सजावट आणि अंड्यांची शिकार या परंपरांचा प्रारंभ झाला. त्याच काळात मार्झिपन ही बदामाची गोड पेस्ट युरोपमध्ये लोकप्रिय झाली. नंतर १९व्या शतकात फ्रान्स आणि ब्रिटनमध्ये चॉकलेट अंडी तयार होऊ लागली, कारण त्या वेळी कोको प्रक्रिया विकसित झाली होती.
ब्रिटीश वसाहती प्रभावामुळे या परंपरा पुण्यासारख्या कॅन्टोन्मेंट शहरांमध्ये पोहोचल्या. कॅम्प परिसरातील बेकरींनी बदाम, साखर आणि अंड्याचा पांढरा वापरून मार्झिपन अंडी तयार करण्यास सुरुवात केली. ही अंडी हाताने आकार देऊन पेस्टल रंगांनी सजवली जात असत.
कॅम्पमधील ९४ वर्षे जुनी हुसेनी बेकरीचे सहमालक युसूफ मिरदेघन यांनी प्रहार डिजिटलशी बोलताना सांगितले की, गेल्या काही वर्षांत बदामांच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. त्यामुळे २०२२ पासून मार्झिपन अंडी तयार करणे बंद केले असून आता फक्त चॉकलेट अंडी विकली जातात. ग्राहकांची मागणीही स्वस्त आणि आकर्षक चॉकलेट अंड्यांकडेच आहे, असे त्यांनी नमूद केले.
आर्थिक बदल हा या परिवर्तनामागील मुख्य घटक ठरत आहे. २०२० मध्ये ५०० ते ७०० रुपये किलो असलेले बदाम आता २०२६ मध्ये ९०० ते ११०० रुपये किलो दराने मिळत आहेत. त्यामुळे लहान बेकरींसाठी मार्झिपन उत्पादन करणे अवघड झाले आहे.
सिटी बेकरीचे अस्ताद यांनी सांगितले की, अनेक बेकरींनी इस्टर अंडी विक्री पूर्णपणे बंद केली आहे किंवा चॉकलेटकडे वळल्या आहेत. अगदी उच्च दर्जाच्या बेकरींनीही यंदा मार्झिपन उत्पादन थांबवले आहे.
ग्राहकांनाही हा बदल जाणवत आहे. शिला डिसोझा म्हणाल्या की, पूर्वीप्रमाणे मार्झिपन अंडी मिळत नाहीत आणि बाजारात फक्त रंगीबेरंगी चॉकलेट अंडी दिसत आहेत.
एकूणच, पुण्यातील इस्टर अंडी परंपरा आता परंपरेपासून आधुनिकतेकडे वळताना दिसत आहे. महागाई, बदलती आवड आणि सोप्या उपलब्धतेमुळे मार्झिपनऐवजी चॉकलेट अंडी हा नवा ट्रेंड बनला आहे.
