परिचित वर्तनाकडे मनाचा नैसर्गिक कल
निरोगी नातेसंबंध ओळखण्याची गरज का महत्त्वाची?
अनेकदा लोक अशा नातेसंबंधांकडे आकर्षित होतात जे त्यांना आधीपासून परिचित वाटतात, जरी ते भावनिकदृष्ट्या निरोगी नसले तरी. बालपणातील किंवा भूतकाळातील अनुभव आपल्या नात्यांविषयीच्या अपेक्षा घडवतात. सततची टीका, अस्थिरता किंवा भावनिक अंतर अशा वातावरणात वाढलेल्या व्यक्तींना त्याच प्रकारचे वर्तन पुढेही परिचित वाटू शकते. त्यामुळे अशा व्यक्तींकडे आकर्षित होणे हे वेदना शोधण्यापेक्षा परिचित अनुभवांकडे झुकण्याशी अधिक संबंधित असते. मात्र, जे परिचित वाटते ते नेहमीच योग्य किंवा निरोगी असेलच असे नाही.
प्रहार डिजिटल : अनेक वेळा आपण अशा नातेसंबंधांकडे आकर्षित होतो जे आपल्याला आधीपासून परिचित वाटतात, जरी ते आपल्या भावनिक आरोग्यासाठी योग्य नसले तरी. कुटुंब, मित्र किंवा पूर्वीचे संबंध जर सततची टीका, अस्थिरता किंवा भावनिक दुरावा यांनी भरलेले असतील, तर अशा गोष्टी आपल्याला पुढील आयुष्यातही सहज ओळखीच्या वाटू लागतात.
याचा अर्थ असा नाही की आपण वेदनांकडे आकर्षित होतो. प्रत्यक्षात, आपला मेंदू परिचित नमुन्यांना पटकन ओळखतो. बालपणात जर घरातील वातावरण सततच्या टीकेने भरलेले असेल किंवा एखाद्या व्यक्तीचा मूड वारंवार आणि अनपेक्षितपणे बदलत असेल, तर आपली मज्जासंस्था त्या परिस्थितीशी जुळवून घेते.
अशा वातावरणात राहून आपण त्या परिस्थितीची अपेक्षा करायला शिकतो. त्याचबरोबर त्या परिस्थितीत कसे वागायचे आणि कसे टिकून राहायचे हेही शिकतो. त्यामुळे पुढे आयुष्यात जेव्हा एखादी व्यक्ती तशाच प्रकारची वर्तणूक किंवा स्वभाववैशिष्ट्ये दाखवते, तेव्हा आपला मेंदू आपोआप सांगतो, “हे मला माहीत आहे, मी याआधीही अशा परिस्थितीचा सामना केला आहे.”
मात्र, एखादा पॅटर्न परिचित असणे आणि तो निरोगी असणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. जे आपल्याला ओळखीचे वाटते ते नेहमीच आपल्या हिताचे असेल असे नाही.
कधीकधी जे परिचित वाटते ते फक्त आपण भूतकाळात तग धरून जगलो म्हणून परिचित असते. त्यामुळे अशा नात्यांकडे पाहताना केवळ परिचय नव्हे, तर ते आपल्या भावनिक आरोग्यासाठी योग्य आहेत का हे ओळखणे अधिक महत्त्वाचे ठरते.
