पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी विद्यार्थ्यांसह शिक्षक, ग्रामपंचायत आणि ग्रामस्थांचा स्तुत्य उपक्रम
खेड (प्रतिनिधी) : राज्यातील दुष्काळी परिस्थिती आणि दिवसेंदिवस जाणवणारी पाणीटंचाई लक्षात घेऊन जलसंधारणाचे महत्त्व समाजापर्यंत पोहोचविण्यासाठी खेड तालुक्यातील जिल्हा परिषद पूर्ण प्राथमिक शाळा बिजघर नं. १ ने पुढाकार घेतला आहे. शासनाच्या जलसंधारण अभियानांतर्गत शाळेच्या वतीने शिवपार्वती मंदिराशेजारी असलेल्या ओढ्यावर वनराई बंधारा बांधण्यात आला. ग्रामपंचायत, ग्रामस्थ, शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांच्या सहभागातून राबविण्यात आलेल्या या उपक्रमामुळे पाणी अडवा, पाणी जिरवा या संकल्पनेला प्रत्यक्ष कृतीची जोड मिळाली आहे.
यंदाच्या दुष्काळी परिस्थितीमुळे अनेक गावांमध्ये पाणीटंचाईची समस्या जाणवू लागली आहे. पाण्याचे उपलब्ध स्रोत टिकवून ठेवणे, पावसाचे वाहून जाणारे पाणी अडविणे आणि जलसंधारणाच्या माध्यमातून भूजलपातळी वाढविण्यास हातभार लावणे, या दृष्टीने राज्यभर जलसंधारण अभियान राबविण्यात येत आहे. या अभियानात लोकसहभाग वाढविण्याच्या उद्देशाने बिजघर नं. १ शाळेने वनराई बंधारा बांधण्याचा उपक्रम हाती घेतला.
शिवपार्वती मंदिराशेजारील ओढ्यावर बांधण्यात आलेल्या या वनराई बंधाऱ्यामुळे वाहून जाणाऱ्या पाण्याला अडथळा निर्माण होऊन परिसरातील जलसंधारणाला मदत होण्याची अपेक्षा आहे. पाण्याचे महत्त्व केवळ पुस्तकी ज्ञानातून नव्हे, तर प्रत्यक्ष कृतीतून विद्यार्थ्यांना समजावे आणि त्यांच्यामध्ये पर्यावरण संवर्धनाची जाणीव निर्माण व्हावी, हा या उपक्रमामागील महत्त्वाचा उद्देश आहे.
या उपक्रमावेळी बिजघर ग्रामपंचायतीचे प्रशासक तथा तिसंगी केंद्राचे केंद्रप्रमुख महेंद्र जाधव, ग्रामपंचायत अधिकारी रमेश निकम यांच्यासह ग्रामस्थ मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. शाळेतील शिक्षक शैलेश पराडकर, संदीप घाणेकर, विजय सकपाळ आणि मुख्याध्यापिका भाग्यश्री काणेकर यांनीही या उपक्रमात सहभाग घेतला. विद्यार्थ्यांच्या उपस्थितीत आणि ग्रामस्थांच्या सहकार्याने जलसंधारणाच्या कार्याला चालना देण्यात आली.
शाळेने ग्रामपंचायत आणि ग्रामस्थांच्या सहकार्याने वनराई बंधारा उभारून सामाजिक बांधिलकीचे दर्शन घडविले आहे. शालेय शिक्षणासोबतच विद्यार्थ्यांमध्ये श्रमदान, सामूहिक सहभाग, पाणी बचत आणि पर्यावरण संवर्धन यांसारख्या मूल्यांची रुजवणूक करण्याच्या दृष्टीने हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरला आहे.
आजच्या काळात पाणीटंचाई ही केवळ एका गावाची नव्हे, तर संपूर्ण समाजापुढील गंभीर समस्या बनत आहे. अशा परिस्थितीत स्थानिक पातळीवर जलसंधारणाची कामे करणे आणि त्यामध्ये नागरिकांचा सहभाग वाढविणे आवश्यक आहे. बिजघर नं. १ शाळेने राबविलेला हा उपक्रम इतर शाळा आणि गावांसाठीही प्रेरणादायी ठरू शकतो. विद्यार्थ्यांना सोबत घेऊन पाणी संवर्धनाचा संदेश देणाऱ्या या उपक्रमातून गावाच्या विकासासाठी शाळा, ग्रामपंचायत आणि ग्रामस्थ एकत्र आल्यास सकारात्मक बदल घडू शकतो, हे अधोरेखित झाले आहे.
