डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठाचा शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा कृषी सल्ला
दापोली :
डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली आणि भारत मौसम विभाग यांच्या ग्रामीण कृषी मौसम सेवेने रत्नागिरी जिल्ह्यासाठी १८ ते २२ ऑक्टोबर २०२५ या कालावधीसाठी महत्त्वपूर्ण कृषी हवामान सल्ला जारी केला आहे. या पाच दिवसांत जिल्ह्याच्या काही भागांत हलका ते मध्यम स्वरूपाचा पाऊस पडण्याची शक्यता असून, विशेषत: १९ आणि २१ ऑक्टोबर* रोजी मेघगर्जनेसह विजा, वादळी वारे (३०-४० किमी/तास) आणि पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे. या पार्श्वभूमीवर, शेतकऱ्यांनी आपल्या पिकांची तातडीने काळजी घ्यावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
भात पिकासाठी ‘हा’ सल्ला महत्त्वाचा : पावसाच्या अंदाजामुळे शेतातील पिकलेल्या भात पिकाची सुरक्षितता सर्वात महत्त्वाची आहे. तात्काळ कापणी व मळणी:** पिकलेल्या **हळव्या आणि निम गरव्या भाताच्या जातींची कापणी** पावसाची उघडीप पाहून तात्काळ करावी. कापणीनंतर भात शेतात न ठेवता त्वरित **सुरक्षित व कोरड्या ठिकाणी** हलवावा आणि लगेच **मळणी** करावी.
* **धान्य साठवणूक:** मळलेले भात धान्य सडणे किंवा दाण्यांना कोंब येणे (उगवण) टाळण्यासाठी **६ ते ७ दिवस चांगले उन्हात वाळवावे**, जेणेकरून आर्द्रता **१० टक्क्यांपर्यंत** कमी होईल.
* **गंधी ढेकूण नियंत्रण:** भाताच्या दाणे भरण्याच्या अवस्थेत **गंधी ढेकूणाचा** प्रादुर्भाव दिसल्यास, **कारटॅप हायड्रोक्लोराइड (१२ ग्रॅम/१० ली)** किंवा **ट्रायझोफोस** या कीटकनाशकाची फवारणी करावी.
## आंबा बागेसाठी मोहोर आणण्याची तयारी
—
नोव्हेंबरमध्ये मोहोर येण्याच्या दृष्टीने आंबा बागेमध्ये पुढील कामे सुरू करावीत:
* **बागेची स्वच्छता:** आंबा बागेतील **तण आणि गवत** काढून बागेची साफसफाई करावी. यामुळे जमिनीतील अतिरिक्त ओलावा कमी होऊन **मोहोर येण्यास मदत** होते.
* **बेसिन एक्सपोजर:** नियमित मोहोर येण्यासाठी झाडाच्या बुंध्यापासून **१.५० मीटर अंतरापर्यंत, १५-२० सें.मी. खोल** जमीन उकरून **’बेसिन एक्सपोजर’** ही प्रक्रिया करावी.
* **तुडतुडे किडीचे व्यवस्थापन:** बागेत नवीन पालवी फुटत असल्यास त्यावर **तुडतुडे किडीचा** प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता असते. यासाठी **डेल्टामेथ्रिन २.८% EC (९ मिली प्रति १० लिटर पाणी)** या प्रमाणात फवारणी करावी.
## नारळ, सुपारी व सुरक्षा टिप्स
—
* **इरीओफाईड कोळी:** नारळ पिकावरील इरीओफाईड कोळी किडीच्या नियंत्रणासाठी **५ टक्के कडुनिंबयुक्त** कीटकनाशक मुळाद्वारे द्यावे किंवा घडावर फवारावे.
* **विजांचा इशारा:** वादळी वाऱ्यासह विजांचा कडकडाट होण्याची शक्यता असल्याने जनावरांना गोठ्यामध्ये सुरक्षित ठिकाणी ठेवावे. तसेच, विजांपासून संरक्षणासाठी भारतीय हवामान शास्त्र विभागाने विकसित केलेले **”दामिनी” ॲप** वापरण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
* **फवारणी:** कीटकनाशके किंवा बुरशीनाशके फवारताना द्रावणात **’स्टीकर’** (चिकटणारा पदार्थ) मिसळून फवारणी करावी. फवारणीनंतर किमान **४ ते ५ तास** पावसाची उघडीप आवश्यक आहे.
