पद्मश्री डॉ. के. एच. घरडा स्मृती सप्ताहानिमित्त ८२ विद्यार्थ्यांचा वनक्षेत्र अभ्यास दौरा; पर्यावरण प्रतिज्ञेने उपक्रमाची सांगता
खेड (प्रतिनिधी) : पद्मश्री डॉ. के. एच. घरडा यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ आयोजित ‘डॉ. के. एच. घरडा मेमोरियल वीक’अंतर्गत घरडा इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड मॅनेजमेंट (जीआयटीएम) येथील हॉर्नबिल इको क्लब आणि राष्ट्रीय सेवा योजना (NSS) विभागाच्या संयुक्त विद्यमाने ‘कॅम्पस कॅनॉपी : अ गायडेड ग्रीन वॉक’ या विशेष पर्यावरणपूरक उपक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. जीआयटीएमच्या विस्तीर्ण व समृद्ध वनक्षेत्रात आयोजित करण्यात आलेल्या या अभ्यास दौऱ्यात महाविद्यालयातील विविध विभागांतील ८२ विद्यार्थ्यांनी उत्स्फूर्त सहभाग नोंदवत कॅम्पसमधील जैवविविधतेचा प्रत्यक्ष अनुभव घेतला.
मंगळवार २९ सप्टेंबर रोजी दुपारी ३.३० ते ४.३० या वेळेत हा ‘ग्रीन वॉक’ पार पडला. विद्यार्थ्यांना केवळ वर्गातील अभ्यासापुरते मर्यादित न ठेवता त्यांना प्रत्यक्ष निसर्गाच्या सान्निध्यात घेऊन जाणे, स्थानिक वनस्पती व जैवविविधतेची ओळख करून देणे तसेच पर्यावरण संवर्धनाची जाणीव निर्माण करणे, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश होता. पद्मश्री डॉ. के. एच. घरडा यांच्या निसर्गप्रेमाचा आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा वारसा विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविण्याच्या दृष्टीने या उपक्रमाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले.
या अभ्यास दौऱ्याचे मुख्य मार्गदर्शक आणि प्रमुख वक्ते म्हणून डॉ. संदीप फेफडे यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. कॅम्पसच्या वनक्षेत्रातून विद्यार्थ्यांना घेऊन जाताना त्यांनी परिसरातील विविध वनस्पती, दुर्मिळ प्रजाती, औषधी गुणधर्म असलेली झाडे तसेच स्थानिक जैवविविधतेची वैशिष्ट्ये विद्यार्थ्यांना समजावून सांगितली. वनस्पतींचे पर्यावरणीय महत्त्व, मानवी जीवनाशी असलेले त्यांचे नाते आणि जैवविविधतेचे संवर्धन का आवश्यक आहे, याविषयी त्यांनी विद्यार्थ्यांना सोप्या व अभ्यासपूर्ण पद्धतीने माहिती दिली. प्रत्यक्ष वनक्षेत्रात वनस्पतींचे निरीक्षण करत विद्यार्थ्यांनी विविध प्रश्न विचारत या मार्गदर्शनात सक्रिय सहभाग घेतला.
पद्मश्री डॉ. के. एच. घरडा हे प्रख्यात शास्त्रज्ञ, अग्रगण्य उद्योगपती आणि थोर परोपकारी व्यक्तिमत्त्व म्हणून परिचित होते. विज्ञान, उद्योग, शिक्षण आणि सामाजिक बांधिलकी या क्षेत्रांत त्यांनी केलेले उल्लेखनीय कार्य प्रेरणादायी मानले जाते. त्यांच्या स्मृतीला अभिवादन करण्याबरोबरच त्यांच्या वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून विद्यार्थ्यांना प्रेरणा मिळावी आणि निसर्ग व पर्यावरणाकडे पाहण्याची संवेदनशील दृष्टी विकसित व्हावी, या उद्देशाने स्मृती सप्ताहात विविध उपक्रम राबविण्यात येत आहेत. त्याच मालिकेतील ‘कॅम्पस कॅनॉपी’ हा उपक्रम विद्यार्थ्यांसाठी अनुभवाधारित शिक्षणाचा प्रभावी नमुना ठरला.
या प्रसंगी महाविद्यालयाचे उपप्राचार्य डॉ. एस. के. पाटील प्रामुख्याने उपस्थित होते. त्यांनी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधताना पद्मश्री डॉ. के. एच. घरडा यांच्या जीवनकार्याचा आणि विचारांचा आदर्श घेण्याचे आवाहन केले. विज्ञान व तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात प्रगती करत असतानाच पर्यावरणाप्रती असलेली जबाबदारी प्रत्येकाने जपली पाहिजे, असे त्यांनी स्पष्ट केले. विद्यार्थ्यांनी निसर्गाकडे केवळ पाहण्याचा दृष्टिकोन न ठेवता त्याचे संवर्धन करण्यासाठी प्रत्यक्ष कृती केली पाहिजे, असेही त्यांनी सांगितले.
कार्यक्रमाचे मुख्य समन्वयक आणि हॉर्नबिल इको क्लबचे अध्यक्ष डॉ. नितीन कोळेकर यांनी या उपक्रमाच्या नियोजनात महत्त्वाची भूमिका बजावली. एनएसएस कार्यक्रम अधिकारी विनायक माळी आणि प्रियंका माने यांनीही विद्यार्थ्यांच्या सहभागाचे नियोजन करून अभ्यास दौरा शिस्तबद्ध व सुरळीतपणे पार पाडण्यासाठी विशेष परिश्रम घेतले. विविध विभागांतील विद्यार्थ्यांनी उत्साहाने सहभाग घेतल्यामुळे संपूर्ण परिसरात पर्यावरणविषयक सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले.
‘कॅम्पस कॅनॉपी’चा सर्वांत महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे अभ्यास दौऱ्याच्या सांगतेवेळी घेण्यात आलेली पर्यावरण प्रतिज्ञा. वनक्षेत्रातील अभ्यास दौरा पूर्ण झाल्यानंतर उपस्थित प्राध्यापक, अधिकारी आणि सर्व ८२ विद्यार्थ्यांनी एकत्रितपणे पर्यावरण संवर्धनाची प्रतिज्ञा घेतली. प्लास्टिकचा वापर टाळणे, अधिकाधिक झाडे लावणे, विद्यमान वृक्षसंपदेचे संरक्षण करणे, निसर्गाचे संवर्धन करणे आणि पर्यावरणपूरक जीवनशैलीचा स्वीकार करणे, यासाठी सर्वांनी दृढ संकल्प केला.
विद्यार्थ्यांना निसर्गाच्या अधिक जवळ नेऊन पर्यावरण संवर्धनाची जबाबदारी त्यांच्या मनात रुजविण्याच्या दृष्टीने ‘कॅम्पस कॅनॉपी : अ गायडेड ग्रीन वॉक’ हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरला. केवळ एक दिवसाचा उपक्रम न राहता पर्यावरण रक्षणाची जाणीव विद्यार्थ्यांच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग व्हावी, असा संदेश या माध्यमातून देण्यात आला. हॉर्नबिल इको क्लब आणि एनएसएस विभागाने घेतलेल्या या पुढाकाराचे महाविद्यालय प्रशासन तसेच विविध स्तरांतून कौतुक होत आहे.
