देवगड:
मालवणी बोलीभाषेला आणि कोकणी संस्कृतीला आपल्या शब्दांतून जिवंत ठेवणारे ज्येष्ठ साहित्यिक आणि कवी
देवगड गिर्ये गावचे सुपुत्र
दिगंबर गणू गावकर यांचे नुकतेच मुंबई येथे दुःखद निधन झाले. त्यांच्या निधनाची बातमी समजताच संपूर्ण कोकण किनारपट्टीच्या साहित्यिक आणि सांस्कृतिक वर्तुळावर शोककळा पसरली आहे.
गाबीत संस्कृती आणि लोकजीवनाचा बुलंद आवाज:
दिगंबर गावकर यांनी आपला संपूर्ण जीवनप्रवास कोकणातील निसर्ग, तिथली माणसे आणि मुख्यत्वे गाबीत समाजाच्या संघर्षाला आणि संस्कृतीला समर्पित केला होता. समुद्राशी नाते सांगणाऱ्या या समाजाचे सुख-दुःख, त्यांच्या बोलीभाषेतील गोडवा आणि कोकणचे पारंपरिक रीतिरिवाज त्यांनी अतिशय जवळून अनुभवले आणि तेच अनुभवांचे बोल साहित्यात उतरवले.
‘गाऱ्हाणा’ काव्यसंग्रहाने दिली स्वतंत्र ओळख:
त्यांच्या साहित्यिक कारकिर्दीत त्यांनी मालवणी बोलीभाषेत विपुल लेखन केले. त्यांचा ‘गाऱ्हाणा’ हा मालवणी काव्यसंग्रह प्रचंड गाजला. कोकणातील देवाचरणी घातल्या जाणाऱ्या पारंपरिक ‘गाऱ्हाण्याला’ त्यांनी वाङ्मयीन दर्जा मिळवून दिला. त्यांच्या कवितांमध्ये मालवणी भाषेतील अस्सल ठसका, संवादात्मक सहजता आणि उपरोधिक विनोद पाहायला मिळायचा, ज्यामुळे त्यांनी रसिकांच्या मनात मानाचे स्थान मिळवले.
जीवनप्रवास आणि मिळालेला सन्मान:
एक साधा आणि मनमिळाऊ स्वभाव लाभलेले गावकर आयुष्यभर कोकणच्या मातीशी जोडलेले राहिले. नवोदित साहित्यिकांना नेहमीच मार्गदर्शन करण्यात ते अग्रेसर असायचे. मालवणी बोलीच्या संवर्धनासाठी त्यांनी केलेल्या अखंड कामाची दखल घेऊन स्थानिक स्तरावर तसेच विविध सामाजिक आणि साहित्यिक संस्थांकडून त्यांना अनेक पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले होते.
त्यांच्या निधनाने मालवणी भाषेचे कधीही न भरून निघणारे नुकसान झाले आहे. एका ज्येष्ठ मार्गदर्शकाला आपण मुकलो आहोत, अशी श्रद्धांजली स्थानिक साहित्यिकांनी वाहिली आहे. त्यांच्या पश्चात त्यांचा मोठा आप्तपरिवार व असंख्य चाहते आहेत.
